HTML · lekcja 03
Listy w HTML
0–4 min: obecność i trzy pytania z poprzedniej lekcji
4–12 min: lista czy akapit, potem ul, ol i li
12–16 min: atrybuty ol: type, start, reversed
16–22 min: lista w liście i najczęstszy błąd
22–28 min: słowniczek dl, dt, dd, potem dlaczego nie myślniki
28–41 min: ćwiczenie 1 przy komputerze
41–45 min: ćwiczenie 2 na głos, pytania kontrolne, podsumowanie
Wypunktowania, numeracje i słowniczek
Powtórka: tekst w HTML
Kropki i numery: ul, ol, li
Lista w liście i słowniczek dl
Ćwiczenie: strona „Mój plan tygodnia”
Rozgrzewka · 3 minuty
Trzy pytania z poprzedniej lekcji
Pytam na głos trzy pytania z poprzedniej lekcji o tekście w HTML
Pytam o strong i b, o br i o zapis znaku mniejszości
Podkreślam: to krótkie przypomnienie, nie ocena
Na rozgrzewkę puszczam grę: szkola.cupial.eu/games/close-the-tag, tryb 1, trzy minuty
Gra dla chętnych: szkola.cupial.eu/games/close-the-tag · dopisujecie brakujące zamknięcia, też w zagnieżdżonych listach
Czym różni się <strong> od <b>?
Do czego służy <br>, a do czego go nie używamy?
Jak napisać na stronie znak <, żeby nie zaczął znacznika?
Część 1 · Kiedy lista?
Lista czy akapit?
Pokazuję tabelę z czterema przykładami treści
Pytam przy każdym: to lista czy akapit?
Uczę testu z MDN: zamieńcie punkty miejscami
Podkreślam: zmienia się sens to lista numerowana, nie zmienia się to punktowana
Lista zakupów, kroki przepisu, spis treści: to są wyliczenia. Kilka zdań połączonych jedną myślą to akapit.
Treść Znacznik Dlaczego?
mleko, jajka, chleb ulkolejność bez znaczenia
kroki instalacji programu olzamiana kolejności zmienia sens
pojęcie i jego wyjaśnienie dlpara: słowo i opis
trzy zdania o Waszym hobby pto tekst, nie wyliczenie
Test: zamieńcie punkty miejscami. Zmienia się sens? To ol. Nie zmienia? To ul.
MDN: Lists · developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn_web_development/Core/Structuring_content/Lists
Część 1 · ul, ol, li
Pojemnik i rzeczy w środku
Pokazuję kod ul i ol obok siebie
Porównuję z życia: pojemnik i rzeczy w koszyku
Podkreślam: li może leżeć tylko wewnątrz ul albo ol
Podkreślam: kropki i numery rysuje sama przeglądarka
<!-- kropki -->
<ul>
<li> mleko</li>
<li> jajka</li>
<li> chleb</li>
</ul>
<!-- numery -->
<ol>
<li> Pobierz XAMPP</li>
<li> Zainstaluj</li>
<li> Uruchom Apache</li>
</ol>
ul (unordered list) = lista z kropkami, ol (ordered list) = lista z numerami. To pojemniki, jak koszyk.
li (list item) = jedna pozycja, rzecz w koszyku. li może leżeć tylko w ul albo ol.
Kropki i numery rysuje przeglądarka sama. Wy ich nie wpisujecie.
MDN: <ul> (ol, li) · developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Elements/ul
Część 1 · Atrybuty ol
Numeracja po Waszemu
Omawiam pięć wariantów numeracji z rysunku
Przechodzę do tabeli z atrybutami type, start i reversed
Podkreślam: start zawsze przyjmuje liczbę cyframi arabskimi
Ostrzegam przed częstym błędem: start="D" zamiast start="4"
<ol>
1. Pobierz
2. Zainstaluj
3. Uruchom
type="A"
A. Pobierz
B. Zainstaluj
C. Uruchom
type="i"
i. Pobierz
ii. Zainstaluj
iii. Uruchom
start="4"
4. Pobierz
5. Zainstaluj
6. Uruchom
reversed
3. Pobierz
2. Zainstaluj
1. Uruchom
Atrybut Co robi? Wartości
typerodzaj numeracji 1 (domyślnie), A, a, I, i
startod czego liczyć zawsze liczba cyframi arabskimi, nawet przy literach: start="4" daje „D”
reversedliczy od góry w dół bez wartości, sama nazwa
MDN: <ol> HTML ordered list element · developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Elements/ol
Część 2 · Lista w liście
Lista w liście: podlista
Pokazuję schemat drzewa z podlistą w środku punktu li
Podkreślam: podlista stoi w środku li, nie obok niego
Mówię: rodzaje można mieszać, ol w ul i ul w ol
Zapowiadam: zaraz porównamy dobry i zły zapis w kodzie
Pokażę palcem, gdzie dokładnie idzie zamknięcie li
Podlista to nowa lista, którą wkładacie do środka punktu li, a nie obok niego.
ol
li Poniedziałek
li Wtorek
ul
li matematyka
li WF
pozycja 2.
nowa lista w środku li
rodzaje można mieszać: ol w ul, ul w ol
Przeglądarka sama robi wcięcie i zmienia znak kropki. Poziomów może być dowolnie wiele.
MDN: Lists (Nesting lists) · MDN: <ol> („may nest as deeply as desired, alternating between ol and ul”)
Część 2 · Lista w liście
Najczęstszy błąd: lista obok punktu
Zestawiam dwa fragmenty kodu: ul w środku li i ul między punktami
Pokazuję palcem: zamknięcie li Poniedziałku idzie za podlistą
Ostrzegam: to najczęstszy błąd w ćwiczeniu 1
Mówię: przeglądarka i tak coś pokaże, warto sprawdzić kod przez Ctrl+U
dobrze: ul w środku li
<ol>
<li> Poniedziałek
<ul>
<li> matematyka</li>
<li> WF</li>
</ul>
</li>
<li> Wtorek</li>
</ol>
źle: ul między punktami
<ol>
<li> Poniedziałek</li>
<ul>
<li> matematyka</li>
<li> WF</li>
</ul>
<li> Wtorek</li>
</ol>
Po prawej wygląda podobnie, ale w ol mogą leżeć tylko li. Zamknięcie </li> Poniedziałku idzie za podlistą.
MDN: <ul> (permitted content: zero or more li) · MDN: Lists (Nesting lists)
Część 3 · Słowniczek
Słowniczek: dl, dt, dd
Pokazuję kod dl z parami dt i dd oraz schemat obok
Tłumaczę: dt to pojęcie, dd to jego opis
Mówię: jedno pojęcie może mieć kilka opisów
Dodaję ciekawostkę ze specyfikacji: dl nie nadaje się do dialogu
<dl>
<dt> HTML</dt>
<dd> Język do opisu treści strony.</dd>
<dt> Znacznik</dt>
<dd> Nawias z nazwą wokół treści.</dd>
</dl>
dl
description list = lista opisowa
dt
pojęcie (term)
dd
wyjaśnienie (description)
dt
dd
kolejna para…
dd jest wcięte
Para: najpierw dt (słowo), zaraz po nim dd (opis). Jedno pojęcie może mieć kilka opisów.
Używacie go do słowniczka, do listy „nazwa: wartość” (np. dane produktu), do pytań i odpowiedzi.
Ciekawostka ze specyfikacji HTML (WHATWG): dt i dd wyglądają jak dobry sposób na zapis rozmowy, dt jako imię, dd jako to, co ktoś powiedział. Specyfikacja to wyklucza: dl nie nadaje się do zapisu dialogu. Zostaje przy parach pojęcie i opis, czyli przy słowniczku.
MDN: <dl>, <dt>, <dd> · developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Elements/dl (dt, dd) · ciekawostka: html.spec.whatwg.org/multipage/grouping-content.html#the-dl-element
Część 3 · Dlaczego to ważne
Dlaczego nie myślniki w akapicie?
Pokazuję zły zapis z myślnikami i br obok dobrego zapisu listą
Tłumaczę: czytnik ekranu dla osób niewidomych mówi „lista, trzy elementy”
Mówię: czytnik pozwala skakać między punktami, z myślnikami czyta jeden tekst
Przypominam zasadę z poprzedniej lekcji: HTML mówi, czym coś jest
źle: <p> - mleko<br> - jajka<br> - chleb</p> → jeden akapit tekstu
dobrze: <ul><li> mleko</li><li> jajka</li><li> chleb</li></ul> → lista, 3 pozycje
Czytnik ekranu dla osób niewidomych mówi „lista, 3 elementy” i pozwala skakać między punktami. Z myślnikami czyta jeden długi tekst.
Wyszukiwarka rozumie, że to wyliczenie, a nie zdanie.
Wygląd kropek i numerów zmienicie później w CSS bez ruszania HTML.
Ta sama zasada co na poprzedniej lekcji: HTML mówi, czym coś jest. Lista to lista, nie tekst z kreskami.
MDN: Lists
Listy · egzamin
Tak pytają na egzaminie
Pokazuję dwa oryginalne zadania z egzaminu zawodowego o listach
Proszę, żeby spróbowali sami znaleźć odpowiedź
Dopiero potem klikam i pokazuję wyjaśnienie
Podkreślam: listy naprawdę pojawiają się na egzaminie
1. W języku HTML zdefiniowano listę:
<ol> <li>biały</li>
<li>czerwony <ul><li>różowy</li>
<li>pomarańczowy</li></ul></li>
<li>niebieski</li> </ol> Lista ta
jest punktowana z zagłębioną listą numerowaną.
jest numerowana z zagłębioną listą punktowaną.
nie ma zagłębień i jest punktowana, wyświetla 5 punktów.
nie ma zagłębień i jest numerowana, „niebieski” ma numer 5.
2. Do określenia listy definicji w kodzie HTML używa się znacznika
<dl>
<td>
<abbr>
<label>
CKE, E.14 styczeń 2020, zad. 3 · CKE, E.14 czerwiec 2019, zad. 5
Ćwiczenie 1 · przy komputerze · 15 minut
Ćwiczenie 1: „Mój plan tygodnia”
Puszczam Was do pracy przy komputerach nad planem tygodnia
Sprawdzam u każdego, czy podlista stoi w środku li
Sprawdzam, czy zamknięcie li idzie za podlistą
Sprawdzam, czy słowniczek ma trzy pary dt i dd
Bez komputerów: ten sam plan tygodnia zapisujecie na kartce
W swoim folderze na dysku nowy plik plan.html ze szkieletem. Tytuł na karcie i h1: Mój plan tygodnia .
Lista numerowana ol z dniami od poniedziałku do piątku. W każdym dniu podlista ul z co najmniej dwoma zajęciami (lekcje, trening, praca).
Jeden dzień ma numerację literami: drugi ol pod tytułem h2 „Weekend” z type="A" i dwoma punktami.
h2 „Słowniczek” i dl z trzema pojęciami z tej lekcji: ul, ol, dl, każde z własnym opisem.
Sprawdź w przeglądarce: otwórz plan.html dwuklikiem i przejrzyj całą stronę.
Ma się pojawić: pięć numerowanych dni, pod każdym wcięte kropki z zajęciami, weekend z literami A i B, słowniczek z wciętymi opisami. Bez krzaczków.
Zasady pracowni
Ćwiczenie 2 · na kartce · 5 minut
Ćwiczenie 2: ul, ol czy dl?
Czytam na głos pięć opisów treści
Pytam za każdym razem: ul, ol czy dl?
Odsłaniam odpowiedzi po kolei, klikając pytania
Przy rankingu gier dopytuję o atrybut reversed
Do każdego opisu dopiszcie znacznik listy. Przy ol dopiszcie atrybut, jeśli jest potrzebny.
Składniki na pizzę.
Kroki instalacji XAMPP, od pobrania do uruchomienia.
Pojęcia z lekcji i ich wyjaśnienia.
Ranking dziesięciu gier, od miejsca 10 do miejsca 1.
Menu strony: Start, O nas, Kontakt.
Pytania kontrolne
Trzy pytania na koniec
Jeśli starczy czasu, zadaję trzy pytania kontrolne na głos
Klikam pytania, żeby pokazać odpowiedzi
Sprawdzam, czy pamiętają różnicę start="4" i start="D"
Sprawdzam, czy pamiętają kolejność dt i dd w słowniczku
Gdzie wkładacie podlistę: bezpośrednio do ol czy do środka li?
Lista ma zaczynać się od litery „E”. Jaki atrybut i jaka wartość?
Z jakich trzech znaczników składa się słowniczek i co oznacza każdy z nich?
Podsumowanie
Co musicie umieć po tej lekcji?
Podsumowuję: wybór znacznika listy i zmiana numeracji atrybutami
Podsumowuję: podlista w środku li i budowa słowniczka
Zapowiadam: na następnej lekcji zajmiemy się łączami między stronami
Wybrać: ul, ol, dl czy zwykły akapit.
Napisać listę z kropkami i z numerami; zmienić numerację przez type, start, reversed.
Zrobić podlistę w środku li i poprawnie ją zamknąć.
Napisać słowniczek z dl, dt, dd.
Na następnej lekcji: łącza, czyli jak połączyć strony ze sobą.
Rozkład: Listy w HTML → Łącza w HTML
Z realnych wdrożeń
A jak to wygląda w produkcji?
Pokazuję tabelę: co z dzisiejszej lekcji działa w prawdziwych stronach
Podkreślam: menu w internecie to zwykle nav z ul w środku
Podkreślam: wygląd numeracji ustawia dziś CSS, nie atrybut type
Na lekcji W produkcji Status
Menu strony to ul Prawie każde menu w internecie to nav, w nim ul, w każdym li link a. Kropki wyłącza CSS. Tak pokazuje to MDN. nadal w użyciu
Numeracja przez type="A" Wygląd numeracji ustawia CSS (list-style-type). MDN: type tylko, gdy litera lub cyfra ma znaczenie, np. w regulaminie. start i reversed zostają. częściowo zastąpione
Słowniczek w dl Dane produktu „nazwa: wartość”, sekcje pytań i odpowiedzi, opisy w sklepach. nadal w użyciu
Myślniki w akapicie zamiast listy Audyt dostępności to wyłapuje i odsyła do poprawki. unikane
MDN: <nav> (przykład menu), <ol> (list-style-type), <dl> (glossary)