Pierwszy program w Pythonie

Co już wiecie?

Zaczynamy od tego, co już znacie z codziennego używania komputera.

1. Z jakich programów korzystaliście dzisiaj na komputerze albo w telefonie?
2. Zdarzyło się, że komputer zrobił coś innego, niż chcieliście? Kto był wtedy winny?

Od tekstu do działania

• Język programowania: zestaw ściśle zdefiniowanych słów i reguł zapisu, którymi opisujemy algorytm tak, żeby komputer umiał go wykonać.
• Kod źródłowy (ang. source code): zapis algorytmu w języku programowania, czyli po prostu tekst programu.
• IDE (ang. integrated development environment, zintegrowane środowisko programistyczne): program z edytorem kodu i z tym wszystkim, co potrzebne do uruchomienia programu.
• Translator: tłumaczy kod źródłowy na kod wynikowy (maszynowy), czyli taki, który rozumie procesor.
• Kompilator tłumaczy cały program naraz, interpreter tłumaczy kawałek po kawałku w trakcie działania.

Kompilacja czy interpretacja?

Cykl „pobierz fragment, przetłumacz, wykonaj” powtarza się aż do końca programu. Językiem kompilowanym jest C++, interpretowanym Python. Program w języku interpretowanym potrzebuje zainstalowanego interpretera, skompilowany uruchomi się bez niego. Porównanie z życia: kompilacja to książka przetłumaczona w całości przed czytaniem, interpretacja to tłumacz, który tłumaczy zdanie po zdaniu w trakcie rozmowy.

Sześć zasad pisania kodu

• Kolejne instrukcje umieszczamy w kolejnych wierszach.
• Wielkość liter ma znaczenie: zmienne a i A mogą przechowywać różne wartości.
• O typie zmiennej decyduje nadana jej wartość. Wartość wpisana z klawiatury jest domyślnie traktowana jako tekst.
• Między wartościami a operatorami można wstawiać spacje, na przykład a + 2.
• Warto stosować puste wiersze, bo zwiększają czytelność programu.
• Tekst po znaku # do końca wiersza to komentarz, interpreter go pomija.

Ciekawostka: zbiór zasad pisania kodu w Pythonie nazywa się Zen of Python i ma numer PEP 20. Napisał go Tim Peters, a we wstępie stoi, że zasad jest dwadzieścia, tylko spisano dziewiętnaście. Pierwsza brzmi „Beautiful is better than ugly”, czyli piękne jest lepsze niż brzydkie.

Pięć kroków tworzenia programu

Specyfikacja zadania to określenie celu: jakie dane program dostaje i jaki wynik ma dać. Im zwięźlej i jednoznaczniej zapiszecie kroki algorytmu, tym prościej przełożyć je potem na kod.

Specyfikacja i lista kroków

Cztery linijki, linijka po linijce

1. print("Podaj swoje imię:")
2. name = input()
3.
4. print(name, "uczy się programowania.")

Wynik i jedna spacja za dużo

Gotowy program zapisuje się w pliku z rozszerzeniem .py. Podręcznik uruchamia go w programie Mu przyciskiem Wykonuj albo klawiszem F5, a przerywa przyciskiem Zatrzymaj.

Podaj swoje imię:
Janek
Janek uczy się programowania.

  print("Podaj swoje imię:")
  ^
IndentationError: unexpected indent
>>>

Błąd składniowy to zapis niezgodny ze składnią, czyli z regułami języka. W Pythonie wcięcia mają kluczowe znaczenie: wystarczy jedna dodatkowa spacja na początku wiersza i program się nie uruchomi. Znak ^ pokazuje miejsce, w którym interpreter wykrył błąd.

Ćwiczenie: śledzimy zmienną

Krok | Wiersz | Zmienne | Warunek | Na ekranie
  1  |   1.   |         |    -    |
  2  |   2.   |         |    -    |
  3  |   4.   |         |    -    |

Dla chętnych (dom): zapisz ten sam program w pliku greeting.py, uruchom go i zrób zrzut ekranu wyniku. Bez instalacji wystarczy przeglądarka: Python Tutor albo Trinket.

Trzy pytania na koniec

1. Czym różni się kod źródłowy od kodu wynikowego i kto tłumaczy jeden na drugi?
2. Która linijka programu Powitanie jest instrukcją wejścia, a która wyjścia, i po czym to poznajecie?
3. Dlaczego dodatkowa spacja na początku wiersza zatrzymuje program w Pythonie?

A jak to wygląda w produkcji?