Python · lekcja 02

Zmienne i typy danych

Zmienna i funkcja print: cztery linijki programu
Typy danych: liczba całkowita, ułamek, napis
Operatory: + − * / % // oraz porównania
Ćwiczenie: liczymy na kartce to, co policzy Python

Rozgrzewka · 3 minuty

Co pamiętacie z lekcji 1?

Czym jest kod źródłowy i kto go wykonuje?
Co robi funkcja print i dlaczego nazywamy ją instrukcją wyjścia?
Co trzeba wpisać w nawiasie, żeby print wypisał słowo Ola?

Część 1 · Program Powitanie

Cztery linijki, linijka po linijce

1. print("Podaj swoje imię:")
2. name = input()
3.
4. print(name, "uczy się programowania.")

1. print wyświetla tekst na ekranie: instrukcja wyjścia. To, co w nawiasie, to argument.
2. name to zmienna. Znak = to przypisanie: „zapamiętaj”. input czeka na to, co wpiszecie: instrukcja wejścia.
3. Pusta, dla czytelności. 4. print wypisuje wartość zmiennej i tekst, rozdzielone spacją.

Nazwy zmiennych: po angielsku, małymi literami, słowa łączone podkreśleniem, bez polskich liter: total_price, nie totalPrice. Tak zaleca PEP 8, przewodnik stylu Pythona.

Podręcznik Informatyka na czasie 2, s. 96 (program Powitanie) · nazwy: peps.python.org/pep-0008, Naming Conventions

Część 1 · Funkcja print

print: jeden nawias, wiele rzeczy

Funkcja print przyjmuje w nawiasie dowolnie wiele argumentów oddzielonych przecinkami i wypisuje je w jednej linii. Ma też dwa parametry, czyli ustawienia podawane po nazwie.

Kod	Na ekranie	Dlaczego
`print("Ala", "ma", 2, "koty")`	Ala ma 2 koty	argumenty rozdziela spacja
`print("Ala", "Ola", sep=", ")`	Ala, Ola	`sep` zamienia spację na przecinek ze spacją
`print("Ala", end="")` `print("Ola")`	AlaOla	`end=""` nie kończy linii, drugi print pisze dalej

Domyślnie sep to jedna spacja, a end to przejście do nowej linii. Dlatego zwykły print pisze każdy wynik w osobnej linii.

Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 96 (funkcja print, argument) i s. 225 (dodatek 7, przykład z end="") · docs.python.org, wbudowana funkcja print (parametry sep i end)

Część 2 · Typy danych

Trzy typy na start

Typ mówi, co wolno zrobić z wartością: liczby się dodaje, napisy skleja. O typie zmiennej decyduje wartość, którą jej przypiszecie.

Typ	Co przechowuje	Przykład	Z życia
`int`	liczby całkowite	`age = 16`	liczba uczniów, wiek, punkty
`float`	liczby z częścią ułamkową	`price = 4.99`	cena, waga, temperatura
`str`	napisy, w cudzysłowie	`name = "Ola"`	imię, adres, wiadomość
`bool`	prawda albo fałsz	`adult = False`	zaliczone czy nie, włączone czy wyłączone

Zapisy 2 i 2.0 to dwa różne typy: pierwszy to int, drugi float, bo ma część ułamkową. Napisy zapisujemy w cudzysłowie "..." albo apostrofach '...'.

Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 94 (zasada: o typie decyduje wartość) i s. 223 (dodatek 6 „Typy danych w języku Python”: int, float, bool, str)

Część 2 · Liczba czy napis

Funkcja int(): liczba, nie tekst

Funkcja input zawsze oddaje napis, czyli ciąg znaków. Napisy Python skleja, a nie dodaje. Funkcja int (od angielskiego integer, liczba całkowita) zamienia napis na liczbę.

Typ mówi, co wolno zrobić z wartością: int to liczby całkowite (4), str to napisy ("ABC"). Zapisy 4 i "4" to dwie różne rzeczy.

Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 99 (funkcja int, ramka „Warto wiedzieć”) i s. 223 (dodatek 6 „Typy danych w języku Python”)

Część 3 · Operatory arytmetyczne

Sześć działań: dwa z nich są nowe

Operator	Nazwa	Przykład	Wynik
`+`	dodawanie	`7 + 2`	9
`-`	odejmowanie	`7 - 2`	5
`*`	mnożenie	`7 * 2`	14
`/`	dzielenie	`7 / 2`	3.5
`//`	dzielenie całkowite	`7 // 2`	3
`%`	reszta z dzielenia	`7 % 2`	1

Jabłka: 7 jabłek dla 2 osób. Każda dostaje 7 // 2, czyli 3, a 7 % 2, czyli 1 jabłko, zostaje w koszyku. Wynik / to zawsze float: 6 / 2 daje 3.0.

Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 227 (dodatek 8 „Operatory i funkcje matematyczne”, tabela operatorów arytmetycznych)

Część 3 · Porównania

Warunek to pytanie z odpowiedzią tak albo nie

Warunek po if to zdanie, które jest albo prawdziwe, albo fałszywe: „9 < 15” jest prawdziwe, „20 < 15” fałszywe. Python porównuje tymi samymi znakami co matematyka, tylko zapisanymi po swojemu.

Skąd nazwa: angielski matematyk George Boole pokazał w 1854 roku, że na prawdzie i fałszu da się liczyć jak na liczbach. Dlatego typ z dwiema wartościami nazywa się w Pythonie bool.

Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 220–221 (dodatek 5, zdania logiczne, operatory porównań) · ciekawostka: pl.wikipedia.org/wiki/George_Boole

Część 3 · Po co porównania

Program, który sam decyduje

print("Aniu, ile masz jabłek?")
ania_apples = int(input())
print("Wojtku, ile masz jabłek?")
wojtek_apples = int(input())

total_apples = ania_apples + wojtek_apples
if total_apples < 15:
    print("Jabłek jest za mało na szarlotkę.")
else:
    print("Jabłek wystarczy na szarlotkę.")

Porównanie total_apples < 15 jest prawdą albo fałszem. Słowo if („jeśli”) wybiera drogę: przy prawdzie wykonuje się blok z wcięciem pod if, przy fałszu blok pod else („w przeciwnym razie”). Nigdy oba.

Dla 4 i 5 jabłek: 9 < 15 to prawda, program pisze „za mało”. Dla 8 i 9: 17 < 15 to fałsz, program pisze „wystarczy”.

Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 98–99 (program Szarlotka, instrukcja warunkowa)

Ćwiczenie · na kartce · 12 minut

Ćwiczenie: policz to, co policzy Python

Zapisz, co wypisze każdy print z programu po prawej i jakiego typu jest wynik.
Rozstrzygnij, czy każde porównanie jest prawdą (True) czy fałszem (False): a) 7 > 4, b) 4 == 4.0, c) 10 % 3 == 1, d) 9 // 2 < 4.
Napisz trzy linijki: zmienna z Twoim imieniem, zmienna z wiekiem i jeden print, który wypisze „… ma … lat”. Podpisz typ każdej zmiennej.

1. a = 10
2. b = 4
3. print(a + 2)
4. print(a / b)
5. print(a // b)
6. print(a % b)
7. print(a * b)

Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 223 (dodatek 6, typy) i s. 227 (dodatek 8, operatory) w wersji papierowej

Sprawdzenie

Trzy pytania na koniec

Dlaczego liczbę wpisaną z klawiatury trzeba przepuścić przez int, zanim się ją doda?
Czym różnią się wyniki 7 / 2, 7 // 2 i 7 % 2?
Co robi jeden znak =, a co dwa znaki ==?

Podsumowanie

A jak to wygląda w produkcji?

Na lekcji	W produkcji	Status
`int(input())`	Formularz na stronie sprawdza, czy w polu „wiek” jest liczba, zanim cokolwiek policzy	codziennie
`%` reszta z dzielenia	Co druga linia tabeli w innym kolorze: numer wiersza % 2; „co 15 minut”: minuta % 15 == 0	codziennie
`//` dzielenie całkowite	Przeliczanie sekund na minuty i sekundy: 125 // 60 to 2 minuty, 125 % 60 to 5 sekund	codziennie
Typy danych	Cena w sklepie internetowym nie jest `float`, tylko liczbą groszy w `int`, żeby 0.1 + 0.2 nie dało 0.30000000000000004	standard w firmach