Instrukcja warunkowa if

Co pamiętacie z lekcji 4?

Wracamy do działań, które Python wykonuje na liczbach.

1. Czym różnią się wyniki 7 / 2, 7 // 2 i 7 % 2?
2. Ile wynosi 6 / 2 i jakiego typu jest ten wynik?
3. Co wypisze print(2 + 3 * 4) i dlaczego?

Czy starczy na szarlotkę?

1. Zapytaj Anię o to, ile ma jabłek. Zapamiętaj tę liczbę.
2. Zapytaj Wojtka o to, ile ma jabłek. Zapamiętaj tę liczbę.
3. Oblicz sumę liczb z kroków 1 i 2. Zapamiętaj tę sumę.
4. Jeśli suma jest liczbą mniejszą niż 15, to wypisz informację, że jabłek jest za mało na szarlotkę. W przeciwnym razie wypisz informację, że liczba jabłek jest wystarczająca.

Sprawdzamy algorytm zanim powstanie kod

Symulacja to przejście listy kroków ołówkiem, dla przykładowych liczb. Jeśli w algorytmie jest błąd, tu go widać, a poprawka nic nie kosztuje.

Program Szarlotka

 1.  print("Aniu, ile masz jabłek? ")
 2.  ania_apples = int(input())
 3.  print("Wojtku, ile masz jabłek? ")
 4.  wojtek_apples = int(input())
 5.
 6.  total_apples = ania_apples + wojtek_apples
 7.  if total_apples < 15:
 8.      print("Jabłek jest za mało na szarlotkę.")
 9.  else:
10.      print("Jabłek wystarczy na szarlotkę.")

Funkcja int(): liczba, nie tekst

Funkcja input zawsze oddaje napis, czyli ciąg znaków. Napisy Python skleja, a nie dodaje. Funkcja int (od angielskiego integer, liczba całkowita) zamienia taki napis na liczbę.

Typ mówi, co wolno zrobić z wartością. int to liczby całkowite (4), float to liczby z częścią ułamkową (2.45), str to napisy ("ABC"). Zapisy 2 i 2.0 to dwie różne rzeczy.

Dwie drogi: if i else

Wykonuje się zawsze dokładnie jedna z dwóch dróg, nigdy obie. Blok instrukcji to kolejne linijki wyróżnione wcięciem: domyślnie cztery spacje. Wcięcie zastępuje w Pythonie nawiasy, więc mówi, gdzie blok się zaczyna i kończy.

Warunek to zdanie logiczne

Zdanie logiczne to takie, któremu da się jednoznacznie przypisać prawdę albo fałsz. „Liczba 8 jest liczbą pierwszą” jest fałszywe, „2 + 2 < 5” prawdziwe. Python porównuje wartości tymi samymi znakami co matematyka, tylko zapisanymi po swojemu.

Ciekawostka: prawda i fałsz mają w informatyce swojego patrona. Angielski matematyk George Boole (1815–1864) w książce „An Investigation of the Laws of Thought” z 1854 roku pokazał, że na zdaniach prawdziwych i fałszywych da się liczyć jak na liczbach. Dlatego typ z dwiema wartościami nazywa się dziś bool.

Nie, lub, i

Warunki da się łączyć. Trzy spójniki wystarczą na prawie wszystko, a Python zapisuje je zwykłymi angielskimi słowami.

Zaprzeczeniem warunku x < 4 jest x >= 4, a nie x > 4: samą czwórkę też trzeba przypisać do jednej z dwóch dróg.

Ćwiczenie: prześledź program

Wyjście    | Wejście | Działania
-----------+---------+----------
           |         |
           |         |
           |         |
           |         |
           |         |

Dla chętnych (dom): przepisz program do pliku apple_pie.py i uruchom go dla trzech par liczb, wyniki zapisz w komentarzu na końcu pliku.

Trzy pytania na koniec

1. Dlaczego liczbę wpisaną przez użytkownika trzeba przepuścić przez funkcję int, zanim się ją doda do innej?
2. Po czym Python poznaje, które linijki należą do bloku po if, a które do bloku po else?
3. Jak brzmi zaprzeczenie warunku total_apples < 15 i przy jakiej liczbie jabłek program wykona instrukcję po else?

A jak to wygląda w produkcji?