Python · lekcja 10

Listy 2: pętla po liście

Pętla for po elementach listy, bez indeksów
Suma i średnia: licznik, który rośnie w pętli
Największy element: raz ręcznie, raz funkcją max
Porządkowanie listy metodą sort

Rozgrzewka · 3 minuty

Co pamiętacie z lekcji 9?

Jak zapisać listę z trzema ocenami i jak odczytać z niej pierwszą ocenę?
Co oddaje len(grades) i jaki indeks ma ostatni element tej listy?
Co robi grades.append(6) z listą [4, 5, 3]?

Część 1 · Pętla po liście

Jedna pętla, cała lista

Pętla for bierze po kolei elementy listy, w takiej kolejności, w jakiej w niej stoją. Nie musicie znać ich liczby ani pisać indeksów.

grades = [4, 5, 3, 5, 2]

for grade in grades:
    print(grade)

Nazwa grade jest Wasza: to pudełko, do którego pętla wkłada kolejny element listy. Instrukcje z wcięciem powtarzają się tyle razy, ile lista ma elementów.

docs.python.org, The Python Tutorial, rozdz. 4.2 (for Statements) · Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 225 (dodatek 7, pętla for po elementach listy)

Część 1 · Element czy indeks

Dwie drogi przez tę samą listę

Gdy potrzebujecie samych wartości, wybierajcie pętlę po elementach: jest krótsza i nie da się w niej pomylić numeru. Numer pozycji przyda się dopiero wtedy, gdy trzeba go wypisać albo podmienić element.

docs.python.org, The Python Tutorial, rozdz. 4.2 (for Statements) i 4.3 (The range() Function)

Część 2 · Suma i średnia

Licznik, który rośnie w pętli

grades = [4, 5, 3, 5, 2]

total = 0
for grade in grades:
    total = total + grade

print(total)
print(total / len(grades))

Wynik: 19, a potem 3.8.

Zmienna total to licznik: pudełko, do którego pętla dokłada kolejną wartość. Zapis total = total + grade znaczy „nowa zawartość to stara plus ta ocena”.

Po kolei: 0 → 4 → 9 → 12 → 17 → 19. Średnia to suma podzielona przez liczbę elementów, a dzielenie / zawsze daje float.

docs.python.org, The Python Tutorial, rozdz. 4.2 (for Statements) · Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 225 (dodatek 7, pętla for)

Część 2 · Największy element

Pamiętaj najlepszy dotychczasowy wynik

grades = [4, 5, 3, 5, 2]

biggest = grades[0]
for grade in grades:
    if grade > biggest:
        biggest = grade

print(biggest)

Wynik: 5.

Podręcznik Informatyka na czasie 2 (Nowa Era), s. 130 (9.1 Szukamy największej liczby, lista kroków algorytmu)

Część 3 · Gotowe funkcje

Cztery funkcje, które liczą za Was

Python ma te działania gotowe. Do nawiasu wstawiacie nazwę listy, a funkcja oddaje jedną wartość.

Zapis	Co robi	Wynik dla `[4, 5, 3, 5, 2]`
`sum(grades)`	dodaje wszystkie elementy	19
`max(grades)`	oddaje największy element	5
`min(grades)`	oddaje najmniejszy element	2
`len(grades)`	liczy elementy	5
`sum(grades) / len(grades)`	średnia	3.8

W praktyce: pętla for chodzi po elementach dowolnej sekwencji, nie tylko listy. Zapis for letter in "Ola": wypisze w osobnych liniach O, l i a. Napisami zajmiemy się na osobnej lekcji.

docs.python.org, Built-in Functions (sum, max, min, len) · docs.python.org, The Python Tutorial, rozdz. 4.2 (for Statements)

Część 3 · Porządkowanie

Metoda sort: lista po kolei

grades = [4, 5, 3, 5, 2]

grades.sort()
print(grades)

grades.sort(reverse=True)
print(grades)

[2, 3, 4, 5, 5]

[5, 5, 4, 3, 2]

Napisy też się porządkują, alfabetycznie: ["Zosia", "Ola", "Bartek"] po sort() to ['Bartek', 'Ola', 'Zosia'].

sort porządkuje listę w miejscu: zmienia tę listę i nic nie oddaje. Dlatego print(grades.sort()) wypisze None, a grades = grades.sort() zgubi całą listę.

docs.python.org, The Python Tutorial, rozdz. 5.1 (More on Lists, list.sort)

Ćwiczenie · przy komputerze · 12 minut

Ćwiczenie: pomiary temperatury

Utwórz plik temperatures.py i wpisz do niego listę: temps = [21.5, 19.0, 23.5, 18.0]. Potem dopisz rozwiązania trzech zadań, uruchamiając program po każdym z nich.

Wypisz każdy pomiar w osobnej linii, używając pętli po elementach listy.
Policz sumę i średnią pomiarów bez gotowych funkcji: użyj licznika i pętli.
Znajdź najwyższy pomiar własną pętlą, porównaj wynik z max(temps), a na koniec posortuj listę i wypisz ją.

Jak to sprawdzić

Po każdym zadaniu uruchom program i porównaj to, co widzisz na ekranie, z tym, co policzyłeś w głowie. Jeśli średnia wyszła inna niż 20.5, sprawdź, czy zerujesz licznik przed pętlą, a nie w środku.

Sprawdzenie

Trzy pytania na koniec

Czym różni się for grade in grades: od for i in range(len(grades)):?
Dlaczego total = 0 stoi przed pętlą, a nie w jej wnętrzu?
Co wypisze print(grades.sort()) i dlaczego?

Podsumowanie

A jak to wygląda w produkcji?

Na lekcji	W produkcji	Status
Pętla po liście	Sklep przechodzi po liście produktów w koszyku i sumuje ceny przed zapłatą	codziennie
`sum` i średnia	Dziennik elektroniczny liczy średnią z ocen dokładnie tak: suma podzielona przez liczbę ocen	codziennie
`max` i `min`	Prognoza pogody pokazuje temperaturę najwyższą i najniższą z pomiarów całej doby	codziennie
`sort`	Lista plików w oknie systemu układa się po nazwie albo po dacie, gdy klikniesz nagłówek kolumny	standard